Tragikomisch prozadebuut van Pat Donnez - De Morgen

Tragikomisch prozadebuut van Pat Donnez

Een romanminiatuur over een verwonderde adolescent die zijn moederdiva van haar voetstuk ziet tuimelen, zo kun je het prozadebuut Marilyn van radiomaker Pat Donnez wellicht het best samenvatten.

Door Dirk Leyman

Pat Donnez behoort onmiskenbaar tot de meest literair geïnspireerde radiomakers van Vlaanderen. In vrijwel al zijn programma's van interviewklassiekers als Titaantjes tot Bromberen, zijn "vrijstaat voor de malcontenten" detecteerde je een grote belezenheid en een voorkeur voor het uitgepuurde woord, waarbij Nescio een ererang innam. Met bevlogen radioseries over Godfried Bomans en laatst nog Willem Elsschot bracht Donnez zijn ode aan een aantal coryfeeën uit de Nederlandse letteren. Het verbaast niet dat Donnez de laatste jaren zelf, eerst nog schuchtere, maar later fermere stappen, op het glibberige schrijverspad zette. Eerst als dichter, met de bundel Het is een mooi leven (zolang je niet bestaat) en met eee briefwisseling met uitgeefster Angèle Manteau Laten we de wereld vergeten (2008) .

Nu serveert Donnez een klein prozageschrift met de veelzeggende titel Marilyn, die blindelings associaties oproept met de tragisch gestorven filmdiva die aan haar voornaam genoeg had en die we maar niet uit onze collectieve herinnering weten te bannen. We maken kennis met het 14-jarige jongetje Kasper, wiens moeder rotsvast gelooft dat ze de reïncarnatie is van Marilyn Monroe. Inspiratie voor zijn verhaal haalde Donnez uit real life. Hij stuitte op een artikel in de New York Times over een gezin waarvan de moeder zich Monroe waande en de vader, een psychiater, haar daarin bevestigde. "Hoe zou het zijn om daar een kind van te zijn?", vroeg Donnez zich af.

Marilyn is opgebouwd als een verzameling columnachtige miniaturen, waarin wel degelijk een verhaalontwikkeling schuilt. De ietwat dromerige adolescent Kasper merkt tot zijn verdriet hoe de idolatrie voor zijn moeder afbrokkelt. Hij ontdekt dat er heel wat fout loopt in het schijnbaar gezapige gezin en verlangt fel naar een "normale mama".

"Net als Marilyn kreeg Mama een filmcontract voor een bijrolletje dat in de montagekamer sneuvelde", zo luidt het op de openingspagina's. Tot zover de parallellen met de échte Marilyn? In ieder geval doet Kaspers moeder er alles aan om het voetspoor te drukken van haar heldin: "Ze nam acteer- en zanglessen, liet haar haar blonderen en kreeg een nieuw gebit. Het is niet makkelijk om Marilyn te zijn." Maar de lezer heeft gauw in de gaten dat deze dame vatbaar is voor gevaarlijke stemmingswisselingen: "Ze kan heel aardig lachen en tegelijk een servies aan diggelen gooien." Kasper is niettemin doodsbang dat ze net als Marilyn vroeg zal kapseizen: "Ze zal over twee jaar, op haar zesendertigste, sterven aan een overdosis slaappillen." Zover komt het niet. Ze raakt wel verwikkeld in een bitsige rivaliteit met Nicole, een patiënte van Kaspers vader die met een Porsche rondscheurt en hem het hof maakt. En is het niet diep tragisch dat haar enige moment de gloire "een eerste steenlegging van een nieuwe serviceflat" zal worden? Kasper vallen de schellen van de ogen: "Hij ziet ineens een vrouw van middelbare leeftijd die hard haar best doet om dat te verstoppen, en op iemand te gelijken die ze in de verste verte niet is."

Vaak vlucht Kasper heimelijk in naïeve fantasieën. Dat leidt tot delicate passages. Zo hamstert hij taalbrokstukken in zijn "moeilijkemooiewoordenboek". Hij zoekt ook soelaas bij de buurman (die er algauw het bijltje bij neerlegt) of bij de onverslijtbare 96-jarige mevrouw Bernheim, met haar verzameling opgezette dieren. Gefascineerd is hij door de Ethiopische vluchteling Melaku en zijn belbedrijfje. Er is ook zijn eerste liefde, de daadkrachtige Caroline die verpleegster wil worden en helemaal "into-Harry Potter" is of zijn seksueel ambigue vriendschap met Jason.

Donnez wordt in Marilyn zelden zwaar op de hand. Hij handhaaft gezwind een montere, zij het ook tragikomische verteltoon zonder effectbejag, met nogal wat inside jokes en rondgestrooide citaten (van pakweg Woody Allen tot Herman de Coninck), waar je met enige speurzin de vinger op kunt leggen. Met monkelend plezier zet hij ons een paar keer op een dwaalspoor, al zijn sommige taferelen te getelefoneerd om echt te beklijven. Natuurlijk, aan opgroeiende jongetjes was er in de Nederlandse letteren absoluut geen gebrek. Toch heeft Donnez er met zijn Kasper een voortreffelijk exemplaar aan toegevoegd, En je beseft: met een 14-jarige kan het werkelijk nog alle kanten uit.

Marilyn

Pat Donnez

De Arbeiderspers, 106 p., 17,95 euro.

Donnez serveert een klein prozageschrift met de veelzeggende titel 'Marilyn', die blindelings associaties oproept met de tragisch gestorven filmdiva

© 2010 De Persgroep Publishing